Ramayana · Book VI · Yuddha Kāṇḍa
Ramayana, Book VI, Canto 38: The Ascent Of Suvelaयुद्धकाण्डम्
Ralph T. H. Griffith’s English verse (1870–74), beside the Sanskrit of sarga 6.38.
Sanskrit
लक्ष्मणानुगतो रामः सुग्रीवमिदमब्रवीत्॥ १॥
विभीषणं च धर्मज्ञमनुरक्तं निशाचरम्।
मन्त्रज्ञं च विधिज्ञं च श्लक्ष्णया परया गिरा॥ २॥
सुवेलं साधु शैलेन्द्रमिमं धातुशतैश्चितम्।
अध्यारोहामहे सर्वे वत्स्यामोऽत्र निशामिमाम्॥ ३॥
लङ्कां चालोकयिष्यामो निलयं तस्य रक्षसः।
येन मे मरणान्ताय हृता भार्या दुरात्मना॥ ४॥
येन धर्मो न विज्ञातो न वृत्तं न कुलं तथा।
राक्षस्या नीचया बुद्ध्या येन तद् गर्हितं कृतम्॥ ५॥
तस्मिन् मे वर्तते रोषः कीर्तिते राक्षसाधमे।
यस्यापराधान्नीचस्य वधं द्रक्ष्यामि रक्षसाम्॥ ६॥
एको हि कुरुते पापं कालपाशवशं गतः।
नीचेनात्मापचारेण कुलं तेन विनश्यति॥ ७॥
एवं सम्मन्त्रयन् नेव सक्रोधो रावणं प्रति।
रामः सुवेलं वासाय चित्रसानुमुपारुहत्॥ ८॥
पृष्ठतो लक्ष्मणश्चैनमन्वगच्छत् समाहितः।
सशरं चापमुद्यम्य सुमहद्विक्रमे रतः॥ ९॥
तमन्वारोहत् सुग्रीवः सामात्यः सविभीषणः।
हनुमानङ्गदो नीलो मैन्दो द्विविद एव च॥ १०॥
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः।
पनसः कुमुदश्चैव हरो रम्भश्च यूथपः॥ ११॥
जाम्बवांश्च सुषेणश्च ऋषभश्च महामतिः।
दुर्मुखश्च महातेजास्तथा शतवलिः कपिः॥ १२॥
एते चान्ये च बहवो वानराः शीघ्रगामिनः।
ते वायुवेगप्रवणास्तं गिरिं गिरिचारिणः॥ १३॥
अध्यारोहन्त शतशः सुवेलं यत्र राघवः।
ते त्वदीर्घेण कालेन गिरिमारुह्य सर्वतः॥ १४॥
ददृशुः शिखरे तस्य विषक्तामिव खे पुरीम्।
तां शुभां प्रवरद्वारां प्राकारवरशोभिताम्॥ १५॥
लङ्कां राक्षससम्पूर्णां ददृशुर्हरियूथपाः।
प्राकारवरसंस्थैश्च तथा नीलैश्च राक्षसैः॥ १६॥
ददृशुस्ते हरिश्रेष्ठाः प्राकारमपरं कृतम्॥ १७॥
ते दृष्ट्वा वानराः सर्वे राक्षसान् युद्धकाङ्क्षिणः।
मुमुचुर्विविधान् नादांस्तस्य रामस्य पश्यतः॥ १८॥
ततोऽस्तमगमत् सूर्यः संध्यया प्रतिरञ्जितः।
पूर्णचन्द्रप्रदीप्ता च क्षपा समतिवर्तत॥ १९॥
ततः स रामो हरिवाहिनीपति-
र्विभीषणेन प्रतिनन्द्य सत्कृतः।
सलक्ष्मणो यूथपयूथसंयुतः
सुवेलपृष्ठे न्यवसद् यथासुखम्॥ २०॥
English Griffith
“Come let us scale,” the hero cried,
“This hill with various metals dyed.
This night upon the breezy crest
Sugríva, Lakshmaṇ, I, will rest,
With sage Vibhishaṇ, faithful friend,
His counsel and his lore to lend.
From those tall peaks each eager eye
The foeman’s city shall espy,
Who from the wood my darling stole
And brought long anguish on my soul.”
Thus spake the lord of men, and bent
His footsteps to the steep ascent,
And Lakshmaṇ, true in weal and woe,
Next followed with his shafts and bow.
Vibhishaṇ followed, next in place,
The sovereign of the Vánar race,
And hundreds of the forest kind
Thronged with impetuous feet, behind.
The chiefs in woods and mountains bred
Fast followed to Suvela’s head,
And gazed on Lanká bright and fair
As some gay city in the air.
On glittering gates, on ramparts raised
By giant hands, the chieftains gazed.
They saw the mighty hosts that, skilled
In arts of war, the city filled,
And ramparts with new ramparts lined,
The swarthy hosts that stood behind.
With spirits burning for the fight
They saw the giants from the height,
And from a hundred throats rang out
Defiance and the battle shout.
Then sank the sun with dying flame,
And soft the shades of twilight came,
And the full moon’s delicious light
Was shed upon the tranquil night.