Mahabharata, Book 1, Section XXXV: Astika Parvaआदिपर्व

Kisari Mohan Ganguli’s English prose (1883–96), beside the Sanskrit of adhyāya 1.35.

35Sanskrit adhyāya 1.35 · Sanskrit source · English source

Sanskrit

शौनक उवाच।
भुजङ्गमानां शापस्य मात्रा चैव सुतेन च।
विनतायास्त्वया प्रोक्तं कारणं सूतनन्दन।।
वरप्रदानं भर्त्रा च कद्रूविनतयोस्तथा।
नामनी चैव ते प्रोक्ते पक्षिणोर्वैनतेययोः।।
पन्नगानां तु नामानि न कीतर्यसि सूतज।
प्राधान्येनापि नामानि श्रोतुमिच्छामहे वयम्।।
सौतिरुवाच।
बहुत्वान्नामधेयानि पन्नगानां तपोधन।
न कीर्तयिष्ये सर्वेषां प्राधान्येन तु मे शृणु।।
शेषः प्रथमतो जातो वासुकिस्तदनन्तरम्।
ऐरावतस्तक्षकश्च कर्कोटकधनञ्जयौ।।
कालियो मणिनागश्च नागश्चापूरणस्तथा।
नागस्तथा पिञ्जरक एलापत्रोऽथ वामनः।।
नीलानीलौ तथा नागौ कल्माषशबलौ तथा।
आर्यकश्चोग्रकश्चैव नागः कलशपोतकः।।
सुमनाख्यो दधिमुखस्तथा विमलपिण्डकः।
आप्तः कोटरकश्चैव शङ्खो वालिशिखस्तथा।।
निष्टानको हेमगुहो नहुषः पिङ्गलस्तथा।
बाह्यकर्णो हस्तिपदस्तथा मुद्गरपिण्डकः।।
कम्बलाश्वतरौ चापि नागः कालीयकस्तथा।
वृत्तसंवर्तकौ नागौ द्वौ च पद्माविति श्रुतौ।।
नागः शङ्खमुखश्चैव तथा कूष्माण्डकोऽपरः।
क्षेमकश्च तथा नागो नागः पिण्डारकस्तथा।।
करवीरः पुष्पदंष्ट्रो बिल्वको बिल्वपाण्डुरः।
मूषकादः शङ्खशिराः पूर्णभद्रो हरिद्रकः।।
अपराजितो ज्योतिकश्च पन्नगः श्रीवहस्तथा।
कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च शङ्खपिण्डश्च वीर्यवान्।।
विरजाश्च सुबाहुश्च शालिपिण्डश्च वीर्यवान्।
हस्तिपिण्डः पिठरकः सुमुखः कौणपाशनः।।
कुठऱः कुञ्जरश्चैव तथा नागः प्रभाकरः।
कुमुदः कुमुदाक्षश्च तित्तिरिर्हलिकस्तथा।।
कर्दमश्च महानागो नागश्च बहुमूलकः।
कर्कराकर्करौ नागौ कुण्डोदरमहोदरौ।।
एते प्राधान्यतो नागाः कीर्तिता द्विजसत्तम।
बहुत्वान्नामधेयानामितरे नानुकीर्तिताः।।
एतेषां प्रसवो यश्च प्रसवस्य च संततिः।
असङ्ख्येयेति मत्त्वा तान्न ब्रवीमि तपोधन।।
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च।
अशक्यान्येव सङ्ख्यातुं पन्नगानां तपोधन।।
।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि
आस्तीकपर्वणि पञ्चत्रिंशोऽध्यायः।। 35 ।।

English Ganguli

“Saunaka said, ‘O son of Suta, thou hast told us the reason why the snakes were cursed by their mother, and why Vinata also was cursed by her son. Thou hast also told us about the bestowal of boons, by their husband, on Kadru and Vinata. Thou hast likewise told us the names of Vinata’s sons. But thou hast not yet recited to us the names of the snakes. We are anxious to hear the names of the principal ones.’

“Sauti said, O thou whose wealth is asceticism, from fear of being lengthy, I shall not mention the names of all the snakes. But I will recite the names of the chief ones. Listen to me!

“Sesha was born first, and then Vasuki. (Then were born) Airavata, Takshaka, Karkotaka, Dhananjaya, Kalakeya, the serpent Mani, Purana, Pinjaraka, and Elapatra, Vamana, Nila, Anila, Kalmasha, Savala, Aryaka, Ugra, Kalasapotaka, Suramukha, Dadhimukha, Vimalapindaka, Apta, Karotaka, Samkha, Valisikha, Nisthanaka, Hemaguha, Nahusha, Pingala, Vahyakarna, Hastipada, Mudgarapindaka, Kamvala Aswatara, Kaliyaka, Vritta, Samvartaka, Padma, Mahapadma, Sankhamukha, Kushmandaka, Kshemaka, Pindaraka, Karavira, Pushpadanshtraka, Vilwaka, Vilwapandara, Mushikada, Sankhasiras, Purnabhadra, Haridraka, Aparajita, Jyotika, Srivaha, Kauravya, Dhritarashtra, Sankhapinda, Virajas, Suvahu, Salipinda, Prabhakara, Hastipinda, Pitharaka, Sumuksha, Kaunapashana, Kuthara, Kunjara, Kumuda, Kumudaksha, Tittri, Halika, Kardama, Vahumulaka, Karkara, Akarkara, Kundodara, and Mahodara.

“Thus, O best of regenerate ones, have I said the names of the principal serpents. From fear of being tedious I do not give names of the rest. O thou whose wealth is asceticism, the sons of these snakes, with their grandsons, are innumerable. Reflecting upon this, I shall not name them to thee. O best ascetics, in this world the number of snakes baffles calculation, there being many thousands and millions of them.’”

So ends the thirty-fifth section in the Astika Parva of the Adi Parva.